Burdinaren kostaldea: txangoa Muskiz eta Zierbenan barrena

Itsaslur (Muskiz) Euskadiko meatze-barruti nagusietako bat izan zen. Gaur egun, iragan hori Kantauriko itsaslabarren artean sigi-saga dabilen pasealeku honetan ageri da, Pobeña eta Kobaron auzoak lotzen zituen meatze-trenbide zaharraren trazadurari jarraikiz. Bideak itsasoaren eta La Arena hondartzaren ikuspegi panoramikoak eskaintzen ditu, eta inguru hori markatu zuen meatze-jarduera biziaren berri ematen diguten aztarna industrialez zipriztinduta dago.

Aipatzekoak dira Amalia Vizcaína meategiko kiskalketa-labeak, 1900. urtean eraikiak eta oraindik landaretzaren artean ikus daitezkeenak, eta El Castilloko mineral-zamalekuaren hondakinak, McLennan Konpainiak Ingalaterrara bidaltzen zen burdina ontziratzeko erabiltzen zuen egitura monumentala. Enbate batek egitura metalikoa suntsitu zuen 2008an, baina harrizko oinarriak bere horretan jarraitzen du, itsasoaren gaineko begiratoki bihurtuta.

Ingurua arakatzen jarraitu nahi baduzu, ibilbidea 3 kilometro luzatzeko aukera duzu, Piquilloko bide berdetik, Kantabriako Ontón udalerriraino doana meatze-aztarnen, tunelen eta kostaldeko ikuspegien artean.

❱ Itsaslurreko begiratokia (Muskiz), El Castilloko antzinako zamalekuan.

La Arena hondartza Bizkaiko kostaldeko bigarrena da hedaduraz (ia kilometro bat luze). Muskiz eta Zierbenako kostaldean zehar hedatzen da. Ia mila metroko luzera du eta, bertako olatu biziei esker, surflari eta bainularientzako aukera ezin hobea da. Naturaren erakargarritasunaz gain, hareatzak euskal historia industrialaren kapitulu liluragarri bat ezkutatzen du.

Hondartzako mareek atzera egiten dutenean, desagertutako aireko tranbia baten oinarriak agerian geratzen dira, dunen azpian lurperatuta. Tranbiak burdin minerala garraiatzen zuen Zugaztietatik Campomareko garbitegietaraino. 8 kilometroko luzera du eta bere garaian Europako luzeena izan zen; alegia, Trianoko Mendien erraiak Burdinaren kostaldearekin lotzen zituen mirari teknikoa. Burdinak Meatzaldeko pultsua markatzen zuen garaiko lekuko mutuak dira haren hondakinak.

Oinarriak La Arena hondartzako duenen azpian lurperatuta dauzkan antzinako aireko tranbia (argazkia: Orconera Iron Ore Company Limited).

Punta Lucerorainoko igoera Zierbenako ibilbide ezagunenetako bat da. Altitude apala izan arren (307 metro besterik ez), gailurrak Burdinaren kostaldearen aparteko ikuspegiak eskaintzen ditu. Panoramikak La Arena hondartza, Zierbenako portua eta Kantauri itsasoko zeruertza hartzen ditu bere baitan.

Ibilbidea La Cuesta auzotik abiatzen da eta lurzoruan jarritako gezi berdeen bidez seinaleztatuta dago. Balio ekologiko eta ondare handiko guneetan barrena egiten duen 25 kilometro baino gehiagoko bidezidor sare baten parte da.

Igoeran, paisaia historiarekin lotzen da: ingurua gerra-aztarnaz josita dago, hala nola bunkerrez, tunelez eta kanoiez, Abrako badia babesteko toki honek izan zuen balio estrategikoa gogorarazten dutenak. Gailurrean, gainera, itsasoari begira dagoen irtengune arrokatsu bat dago. Begiratoki naturala da, eta Enkarterri eta Meatzaldeko ilunabar ederrenetako bat miresteko aukera ematen digu.

Kostaldeko paisaiaz eta meatze-aztarnez gain, Muskizen eta Zierbenan badira bisita bat merezi duten hainbat leku. Hona hemen ezinbesteko geldialdi batzuk:

❱ El Pobaleko burdinola
Burdinola hidrauliko honek sugarra piztuta eduki du XVI. mendetik. Euskal industria-ondarearen harribitxia da, jatorrizko makineria bere horretan gordetzen baitu. Hemen iltzeak, goldeak, segak eta ezpatak egiten ziren. Larunbatetan eguerdiko 12:00etan, ikusi beharreko erakustaldi osoa eskaintzen du errementariak zuzenean (erreserbatzea gomendatzen da).

❱ Muñatones gaztelua
XIV. eta XV. mendeen artean eraiki zuten, lurraldea erraustu zuten leinu-guduen garaian. Erdi Aroko gotorleku hau Bizkaian gaztelutzat har daitekeen dorretxe bakarra da, kanpoko barrutia dela eta. Lope Gartzea Salazar boteretsuari lotuta dago, Bizkaiko historian giltzarri izan zen jauna. Gaztelua bisitatzeko, jarri harremanetan El Pobaleko burdinolarekin.

❱ Barbadun ibaiaren arroa
Burdinolaren aldamenean, Barbadun ibaia sigi-saga dabil errota zaharren, Erdi Aroko zubien eta XIX. mendean Filipinetatik ekarritako banbu baso exotiko baten artean. Inguru hau monumentu historiko izendatu dute, eta naturaren eta industriaren arteko kontrastez betetako ibilbidea eskaintzen du.

❱ Zierbenako portua
La Arena hondartzatik oso gertu dagoen Zierbenako portuak marinel-kutsuari eusten dio. Arrantza- eta jolas-ontziak jatetxe eta erretegiekin nahasten dira, eta giroari txingarretan egindako arrainen usaina dario. Leku ezin hobea da etenaldi gastronomiko bat egiteko eta pintxoez eta edariaz gozatzeko itsasoari begira.